Współczynnik odbicia światła płytek ceramicznych (LRV)

Czym jest współczynnik odbicia światła (LRV)?

LRV (Light Reflectance Value) to liczba, która określa, ile światła odbija dana powierzchnia. Wartości wahają się od 0 do 100 – im wyższa liczba, tym powierzchnia jaśniejsza i mocniej odbija światło. LRV nie zależy wyłącznie od koloru, ale także od struktury i faktury materiału.

Dlaczego LRV jest ważny?

LRV wpływa na jasność pomieszczeń, bezpieczeństwo, kontrast oraz projektowanie przestrzeni:

• Oświetlenie wnętrza: wyższe LRV = jaśniejsze wnętrze
• Bezpieczeństwo: kontrastowe LRV przy krawędziach schodów czy stref ostrzegawczych
• Projektowanie: harmonijne dobieranie kolorów płytek, ścian i mebli

Przykładowe LRV różnych materiałów

Orientacyjne wartości LRV dla płytek, drewna, laminatu i kompozytów:

Jak sprawdzić LRV materiału?

LRV jest mierzone w laboratorium specjalnym aparatem (spektrofotometr) zgodnie z normą EN ISO 10545-18. Producent podaje tę wartość w karcie technicznej produktu. Nie da się jej dokładnie obliczyć „na oko” ani z numeru koloru.

Prosta zasada przy wyborze materiałów

• Małe, ciemne pomieszczenia → wybieraj materiały o wyższym LRV
• Duże, jasne wnętrza → możesz użyć ciemniejszych materiałów
• Strefy ostrzegawcze i schody → stosuj kontrastujące LRV

Część 2)

Norma EN ISO 10545-18 i badania LRV

1. Wprowadzenie

Wersja ekspercka – cel i znaczenie normy EN ISO 10545-18

Norma EN ISO 10545-18 została opracowana w ramach europejskiego systemu normalizacji, aby ujednolicić sposób określania współczynnika odbicia światła (LRV) dla płytek ceramicznych. Jej powstanie odpowiada na realne potrzeby rynku i projektantów wnętrz, którzy coraz częściej kierują się nie tylko wytrzymałością czy kolorem płytek, ale także tym, jak materiał wpływa na jasność i odbiór światła w przestrzeni użytkowej.

W Unii Europejskiej istnieje rosnące zapotrzebowanie na standaryzację, która pozwala producentom i projektantom mówić tym samym językiem. Przed wprowadzeniem normy różne laboratoria i producenci stosowali własne metody oceny jasności płytek, co utrudniało porównania i prowadziło do niejasności w dokumentacji technicznej. EN ISO 10545-18 powstała po to, aby zapewnić jednolite kryteria oceny i umożliwić obiektywne porównania produktów niezależnie od kraju czy laboratorium.

Głównym celem tej normy jest więc zapewnienie powtarzalności i spójności informacji o jasności materiałów ceramicznych. Dzięki temu projektanci mogą przewidzieć, jak płytki będą oddziaływać na przestrzeń, jakie kontrasty powstaną między różnymi powierzchniami, oraz jakie efekty wizualne uzyskają w pomieszczeniu. Norma odpowiada także na potrzeby bezpieczeństwa i komfortu użytkowników – poprzez ujednolicone określanie LRV możliwe jest np. projektowanie kontrastów w strefach ostrzegawczych lub na schodach.

W skrócie, norma EN ISO 10545-18 powstała nie po to, aby wprowadzać kolejne parametry laboratoryjne, ale aby zaspokoić realne potrzeby rynku:

• Ujednolicenie informacji o jasności płytek ceramicznych w całej Europie
• Ułatwienie porównania produktów różnych producentów
• Wsparcie projektantów i architektów w planowaniu przestrzeni wizualnie komfortowych i bezpiecznych
• Zapewnienie spójności dokumentacji technicznej i jakości produktów

Innymi słowy, norma jest narzędziem komunikacji i przewidywalności – pozwala producentom dostarczać klientom wiarygodne informacje o tym, jak płytki będą reagować na światło, a projektantom – tworzyć wnętrza zgodne z oczekiwaniami wizualnymi i funkcjonalnymi.

W kontekście europejskim norma wpisuje się w szersze działania unii mające na celu harmonizację standardów materiałowych, bezpieczeństwa i jakości produktów w budownictwie. Wprowadzenie EN ISO 10545-18 zapewnia jednolite wytyczne, które ułatwiają handel, projektowanie oraz ocenę zgodności płytek ceramicznych na rynku europejskim.

Norma EN ISO 10545-18:2022 definiuje standardową metodę pomiaru współczynnika odbicia światła (LRV) dla płytek ceramicznych. LRV jest kluczowym parametrem przy ocenie jasności materiałów, wpływa na projektowanie wnętrz, bezpieczeństwo, kontrast i komfort wizualny.

2. Zakres normy

Norma obejmuje płytki ceramiczne szkliwione i nieszkliwione, prasowane, ciągnione, rektyfikowane oraz powierzchnie jednobarwne, wielobarwne, tonalne i strukturalne, w tym matowe i polerowane. Nie dotyczy materiałów innych niż ceramika (np. kamień naturalny, drewno, laminaty).

3. Definicja LRV

Współczynnik odbicia światła, określany skrótem LRV (Light Reflectance Value – wartość odbicia światła), to parametr opisujący, jaka część padającego na powierzchnię światła zostaje od niej odbita. Wartość ta wyrażana jest w procentach i pozwala określić, jak jasna lub ciemna będzie dana powierzchnia w praktyce wizualnej. Im wyższa liczba LRV, tym powierzchnia mocniej odbija światło i wydaje się jaśniejsza, natomiast niższa wartość wskazuje na większe pochłanianie światła i ciemniejszy odbiór wizualny.

LRV definiowane jest jako:

LRV = (Y / Yn) × 100

gdzie Y to luminancja badanego materiału, a Yn – luminancja wzorca bieli. Wartość Y jest obliczana na podstawie widmowego odbicia światła, przy uwzględnieniu funkcji czułości oka ludzkiego (CIE 1931) i standardowego źródła światła (D65).

4. Aparatura i przygotowanie próbek

• Spektrofotometr lub kolorymetr w geometrii d/8 (kąt padania 0°, odbicie dyfuzyjne 8°)
• Wzorzec bieli do kalibracji urządzenia
• Źródło światła: standard CIE D65 lub równoważne
• System pomiaru odbicia dyfuzyjnego (SCI/SCE)

Próbki muszą być czyste, suche i reprezentatywne. Dla płytek tonalnych lub wielobarwnych wykonuje się kilka pomiarów i podaje wartość średnią.

5. Procedura badania

1. Kalibracja urządzenia na wzorcu bieli
2. Umieszczenie próbki w aparacie w odpowiedniej geometrii
3. Pomiar widmowego odbicia światła
4. Automatyczne przeliczenie odbicia na składową luminancji Y
5. Obliczenie LRV (%)
6. Powtórzenie pomiaru dla próbek tonalnych lub dekoracyjnych
7. Uśrednienie wyników i sporządzenie raportu

6. Raportowanie wyników

LRV podaje się jako wartość procentową, bez jednostki. Raport powinien zawierać kolor i fakturę płytki, typ powierzchni, źródło światła użyte do pomiaru oraz numer normy i datę badania.

7. Interpretacja i zastosowania

LRV służy do projektowania wnętrz, bezpieczeństwa (kontrast), harmonizacji materiałów oraz planowania oświetlenia. Wartości LRV dla różnych powierzchni można porównywać w celu świadomego doboru jasności wnętrza.

8. Ograniczenia metody

• LRV mierzy tylko odbicie dyfuzyjne, nie połysk powierzchniowy
• Wartość zależy od koloru, faktury i wzoru płytki
• Nie klasyfikuje płytek pod względem jakości ani wytrzymałości

9. Podsumowanie wersji eksperckiej

Norma EN ISO 10545-18 umożliwia obiektywną ocenę jasności płytek ceramicznych. Wyniki służą do projektowania, bezpieczeństwa i dokumentacji technicznej, a także stanowią część serii norm ISO 10545 obejmujących parametry mechaniczne, chemiczne i wymiarowe płytek.

Podsumowanie artykułu

Współczynnik odbicia światła (LRV) to kluczowy parametr przy wyborze płytek ceramicznych i innych materiałów. Dzięki niemu można świadomie kształtować jasność wnętrza, kontrast, bezpieczeństwo i komfort wizualny. Zarówno laik, jak i ekspert korzystając z kart technicznych oraz norm, może dokonać świadomego wyboru materiałów o odpowiedniej jasności.